DIỄN VĂN

ĐẠI LỄ KỶ NIỆM 45 NĂM THÀNH LẬP GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM (07/11/1981 - 07/11/2026)

“45 NĂM GHPGVN: PHÁT TRIỂN CÙNG ĐẤT NƯỚC - BƯỚC VÀO KỶ NGUYÊN MỚI”

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Ngưỡng bạch Chư Tôn đức Giáo phẩm Chứng minh Đại lễ!
Kính bạch Chư Tôn đức Giáo phẩm, chư Tôn đức Tăng Ni!
Kính thưa Quý vị lãnh đạo, quý vị đại biểu, quý vị khách quý!
Kính thưa toàn thể đồng bào Phật tử hiện diện tại Đại lễ!
Hôm nay, trong không khí trang nghiêm, hoan hỷ và thắm tình Đạo pháp - Dân tộc, tại ngôi Tổ đình Từ Đàm, giữa lòng cố đô Huế - vùng đất có chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống Phật giáo, chúng ta long trọng tổ chức Đại lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập GHPGVN (07/11/1981 - 07/11/2026) với chủ đề: “45 năm Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Phát triển cùng đất nước - Bước vào kỷ nguyên mới”.
Đây là dịp để Tăng Ni, Phật tử cùng nhau ôn lại một chặng đường lịch sử; thành kính tưởng niệm, tri ân công đức của các bậc tiền bối; trân trọng những thành tựu mà nhiều thế hệ đã dày công vun đắp; đồng thời cùng nhìn về tương lai với niềm tin, trách nhiệm và chí nguyện phụng sự trong một thời đại mới.
Việc Đại lễ được tổ chức tại Huế càng gợi lên nhiều ý nghĩa. Bởi Huế không chỉ là một vùng đất giàu di sản của dân tộc, mà từ lâu còn là một trong những trung tâm quan trọng của Phật giáo Việt Nam; nơi có những tổ đình, danh lam cổ tự; nơi đã trưởng dưỡng nhiều thế hệ cao Tăng, Tăng Ni; nơi văn hóa Phật giáo hòa quyện sâu sắc với văn hóa và nếp sống của con người xứ Huế. Trong không gian ấy, nhìn lại 45 năm Giáo hội cũng là dịp để chúng ta cảm nhận sâu sắc hơn sự tiếp nối giữa truyền thống và hiện đại, di sản và tương lai, Đạo pháp và Dân tộc.
Kính bạch Chư Tôn đức,
Kính thưa toàn thể quý vị!
Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ rất sớm và trong suốt chiều dài lịch sử đã hòa mình vào vận mệnh dân tộc.
Khi đất nước thái bình, Phật giáo góp phần xây dựng đạo đức, văn hóa và đời sống tinh thần của nhân dân. Khi non sông đứng trước thử thách, nhiều thế hệ người con Phật đã cùng dân tộc chia sẻ gian lao, góp phần hộ quốc an dân, bảo vệ quê hương và xây dựng đất nước. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, tinh thần ấy chưa bao giờ gián đoạn: Đạo pháp gắn bó với Dân tộc; Phật giáo đồng hành cùng đất nước; phụng sự chúng sinh gắn liền với phụng sự nhân sinh. Sau ngày đất nước thống nhất, khát vọng thống nhất các tổ chức, Giáo hội, Hội và Hệ phái Phật giáo trong một ngôi nhà chung trở thành tâm nguyện thiết tha của Tăng Ni, Phật tử Việt Nam.
Từ ngày 04 đến ngày 07 tháng 11 năm 1981, tại chùa Quán Sứ, Thủ đô Hà Nội, Hội nghị Đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam được long trọng tổ chức.
Ngày 07 tháng 11 năm 1981, Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức được thành lập. Đây là một dấu mốc lịch sử đặc biệt quan trọng của Phật giáo Việt Nam thời hiện đại. Từ nhiều tổ chức, Giáo hội, Hội và Hệ phái, những người con Phật cùng hội tụ trong một mái nhà chung; tôn trọng những truyền thống tu học khác nhau nhưng thống nhất trong lý tưởng phụng sự Đạo pháp và Dân tộc. Đó chính là: Thống nhất trong đa dạng - Hòa hợp trong Chánh pháp.

DẤU ẤN PHẬT GIÁO HUẾ TRONG DÒNG CHẢY CHUNG CỦA GIÁO HỘI
Kính bạch Chư Tôn đức,
Kính thưa toàn thể quý vị!
Từ thành phố Huế hôm nay nhìn lại hành trình 45 năm, chúng ta càng trân trọng những đóng góp của các thế hệ Phật giáo trên mọi miền đất nước; trong dòng chảy chung ấy có sự đóng góp của Phật giáo Huế.
Huế là vùng đất mà Phật giáo đã hiện diện sâu đậm trong lịch sử và văn hóa. Từ những tổ đình, quốc tự, danh lam cổ tự đến những nếp sống, nghi lễ, lễ hội, tiếng chuông chùa, văn hóa ăn chay và tinh thần hướng thiện, Phật giáo đã trở thành một thành tố góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa của Huế. Nhưng đóng góp của Phật giáo Huế không chỉ nằm ở di sản vật thể. Điều quý báu hơn chính là di sản con người. * Trong tiến trình vận động thống nhất Phật giáo Việt Nam và xây dựng Giáo hội, nhiều bậc cao Tăng có mối liên hệ sâu sắc với Phật giáo Huế đã đảm nhiệm những trọng trách quan trọng. Đại lão Hòa thượng Thích Đôn Hậu, bậc cao Tăng gắn bó với chùa Thiên Mụ và Phật giáo xứ Huế, đã tham gia tiến trình vận động thống nhất và khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập năm 1981, Ngài được suy tôn Phó Pháp chủ kiêm Giám luật Hội đồng Chứng minh. Đại lão Hòa thượng Thích Trí Thủ, trưởng thành trong môi trường Phật học và thiền môn Huế, đã đảm nhiệm trọng trách Trưởng ban Vận động thống nhất Phật giáo Việt Nam và được suy cử làm Đệ nhất Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Tiếp nối truyền thống ấy, Trưởng lão Hòa thượng Thích Mật Hiển, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu, Trưởng lão Hòa thượng Thích Đức Phương, Trưởng lão Hòa thượng Thích Chơn Thiện và nhiều bậc Tôn túc của Phật giáo Huế đã có những đóng góp quan trọng cho công tác giáo dục, đào tạo Tăng tài, hoằng pháp và xây dựng Giáo hội.
Nhắc lại những bậc tiền nhân ấy hôm nay không phải để nói về công lao của một địa phương. Bởi các Ngài đã vượt ra ngoài giới hạn của một địa phương để phụng sự ngôi nhà chung Phật giáo Việt Nam. Điều cần được trân trọng chính là từ môi trường thiền môn Huế đã hun đúc nên những thế hệ Tăng Ni mang theo giới hạnh, tinh thần học Phật, ý thức hòa hợp và chí nguyện phụng sự, góp phần vào sự trưởng thành của Giáo hội. Đó cũng là một thông điệp rất có ý nghĩa cho hôm nay: Di sản quý nhất của Phật giáo Huế không chỉ là những ngôi chùa cổ. Di sản quý nhất còn là con người - là đạo phong, giới hạnh, trí tuệ và tinh thần kế thừa.

45 NĂM - MỘT HÀNH TRÌNH TRƯỞNG THÀNH
Kính bạch Chư Tôn đức,
Kính thưa toàn thể quý vị!
Bốn mươi lăm năm là một chặng đường. Từ những ngày đầu xây dựng ngôi nhà Giáo hội thống nhất đến hôm nay, hành trình ấy có thể khái quát qua những bước đi: Thống nhất - Ổn định - Phát triển - Hội nhập - Đổi mới.
Qua 9 kỳ Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc, tổ chức Giáo hội từng bước được kiện toàn; hoạt động Phật sự ngày càng đi vào chiều sâu. Công tác Tăng sự góp phần củng cố nền nếp Tăng đoàn. Công tác Giáo dục Phật giáo đào tạo nhiều thế hệ Tăng Ni kế thừa. Công tác Hoằng pháp, Hướng dẫn Phật tử đưa giáo lý từ bi và trí tuệ đến gần đời sống. Hoạt động Văn hóa, Nghi lễ và nghiên cứu Phật học góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị của Phật giáo trong văn hóa dân tộc. Công tác Từ thiện xã hội lan tỏa tinh thần từ bi cứu khổ, đồng hành với người nghèo, người yếu thế và đồng bào gặp thiên tai, khó khăn. Hoạt động Thông tin Truyền thông và Phật giáo Quốc tế ngày càng mở rộng, góp phần giới thiệu hình ảnh và những giá trị của Phật giáo Việt Nam với cộng đồng trong nước và quốc tế. Những thành tựu ấy là kết tinh của trí tuệ tập thể, tinh thần hòa hợp và công đức của nhiều thế hệ Tăng Ni, Phật tử.

TRI ÂN TIỀN NHÂN - TIẾP NỐI NGUỒN MẠCH
Trong giờ phút trang nghiêm hôm nay, trên vùng đất Huế giàu truyền thống Phật giáo, chúng ta càng cảm nhận sâu sắc hai chữ tri ân.
Tri ân Chư vị Tổ sư. Tri ân các bậc tiền bối hữu công. Tri ân những thế hệ đã góp phần xây dựng ngôi nhà chung Giáo hội. Tri ân những người đã âm thầm giữ gìn Giới luật, truyền trao Chánh pháp, đào tạo Tăng tài và phụng sự nhân sinh.
Các bậc tiền nhân đã để lại cho chúng ta không chỉ một tổ chức Giáo hội. Các Ngài để lại một truyền thống. Không chỉ để lại chùa tháp. Các Ngài để lại đạo phong. Không chỉ trao truyền trách nhiệm. Các Ngài trao lại chí nguyện phụng sự.
Vì vậy: Tri ân sâu sắc nhất là tiếp nối. Người xưa đã trồng cây để thế hệ hôm nay có bóng mát. Chúng ta hôm nay đang được ngồi dưới bóng cây mà tiền nhân đã trồng. Nhưng nếu chỉ hưởng bóng mát mà không tiếp tục trồng cây, thế hệ mai sau sẽ lấy bóng mát ở đâu? Đó là câu hỏi không chỉ dành cho Phật giáo Huế mà dành cho toàn thể Giáo hội khi bước vào một chặng đường mới.

PHÁT TRIỂN CÙNG ĐẤT NƯỚC
“Phát triển cùng đất nước” không chỉ nói đến sự phát triển của tổ chức Giáo hội. Đó là sự tiếp nối truyền thống hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc. Đất nước phát triển tạo điều kiện để Giáo hội phát triển. Và Giáo hội phát triển lành mạnh phải đóng góp những giá trị tốt đẹp cho đất nước. Phật giáo có những nguồn lực đặc thù để đóng góp: Đạo đức cho con người; Từ bi cho xã hội; Trí tuệ cho nhận thức; Hòa hợp cho cộng đồng; Văn hóa cho bản sắc dân tộc; Và trách nhiệm đối với môi trường, sự sống và tương lai.
Tại Huế, mối quan hệ giữa Phật giáo và văn hóa càng cho chúng ta thấy rõ một điều: Phật giáo có thể đóng góp cho sự phát triển không chỉ bằng những công trình vật chất, mà bằng việc nuôi dưỡng chiều sâu tinh thần của một vùng đất.
Một thành phố phát triển bền vững không chỉ cần hạ tầng hiện đại. Một thành phố di sản như Huế còn cần giữ được cốt cách, ký ức, nếp sống và những giá trị tinh thần làm nên bản sắc của mình. Phật giáo Huế, với chiều sâu văn hóa và truyền thống nhập thế, có trách nhiệm tiếp tục đóng góp vào quá trình ấy.

TỪ HUẾ - BƯỚC VÀO KỶ NGUYÊN MỚI
Kính bạch Chư Tôn đức,
Kính thưa toàn thể quý vị!
Hôm nay, Huế đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Và Phật giáo Huế cũng đứng trước một câu hỏi mới: Làm thế nào để một truyền thống lâu đời có thể tiếp tục sống động trong một thời đại đang thay đổi rất nhanh?
Câu trả lời không thể là đóng cửa để giữ nguyên quá khứ. Nhưng cũng không thể là chạy theo cái mới mà đánh mất căn cốt. Tinh thần cần có chính là: Bất biến về Chánh pháp - Linh hoạt về phương tiện.
Huế có một kho tàng di sản Phật giáo quý giá. Trong kỷ nguyên mới, những di sản ấy cần được bảo tồn, nghiên cứu, số hóa, trao truyền và lan tỏa.
Huế có truyền thống giáo dục Phật giáo. Truyền thống ấy cần được tiếp tục bằng việc nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và đặc biệt là bồi dưỡng Tăng tài kế thừa.
Huế có chiều sâu văn hóa Phật giáo. Chiều sâu ấy cần được chuyển hóa thành nguồn lực văn hóa, giáo dục và tinh thần đóng góp cho sự phát triển bền vững của thành phố.
Huế có những tổ đình, những bậc cao Tăng và một truyền thống thiền môn đáng quý. Truyền thống ấy phải tiếp tục được gìn giữ bằng Giới luật, đạo phong và đời sống tu học thực chất. Bởi một ngôi chùa có thể được trùng tu rất đẹp, nhưng nếu thiếu người kế thừa thì rồi sẽ chỉ còn là một di tích. Một nghi lễ có thể được bảo tồn đầy đủ, nhưng nếu thế hệ sau không hiểu tinh thần của nghi lễ thì truyền thống dễ trở thành hình thức.
Một Giáo hội có thể có tổ chức hoàn chỉnh, nhưng nếu không đào tạo được Tăng tài thì tương lai khó có thể bền vững. Vì thế, từ Huế bước vào kỷ nguyên mới, chúng ta càng thấy rõ: Bảo tồn di sản cuối cùng phải trở về với bảo tồn con người. Kế thừa truyền thống cuối cùng phải trở về với đào tạo thế hệ kế thừa.

GIỮ GỐC - ĐỔI MỚI - HỘI NHẬP - PHỤNG SỰ
Bước vào chặng đường mới, Giáo hội cần tiếp tục xây dựng Tăng đoàn thanh tịnh, hòa hợp; đặt Giới luật làm nền tảng và lấy đoàn kết làm sức mạnh. Cần đặt giáo dục và đào tạo Tăng tài vào vị trí chiến lược. Cần đổi mới công tác hoằng pháp và truyền thông để Chánh pháp đến gần hơn với con người thời đại số. Cần ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản trị Giáo hội nhưng không để công nghệ thay thế đời sống tu tập. Cần chuyển từ thiện từ cứu trợ trước mắt đến an sinh, sinh kế và phát triển cộng đồng bền vững. Cần chuyển văn hóa từ bảo tồn đến bảo tồn - trao truyền - phát huy - lan tỏa. Cần tăng cường hội nhập quốc tế để những giá trị tốt đẹp của Phật giáo Việt Nam có thể đóng góp vào những vấn đề chung của nhân loại. Có thể cô đọng tinh thần ấy trong tám chữ: Giữ gốc - Đổi mới - Hội nhập - Phụng sự.

Kính bạch Chư Tôn đức,
Kính thưa toàn thể quý vị!
Năm 1981, các bậc tiền bối đã thực hiện một sứ mạng lịch sử: Thống nhất Phật giáo Việt Nam. Bốn mươi lăm năm sau, trách nhiệm của thế hệ hôm nay là: Làm cho sự thống nhất ấy thành sức mạnh; Làm cho truyền thống ấy tiếp tục sinh trưởng; và chuẩn bị nền tảng vững chắc cho thế hệ mai sau. Nếu tiền nhân trao cho chúng ta một Giáo hội thống nhất, chúng ta phải có trách nhiệm trao lại cho thế hệ mai sau: một Giáo hội hòa hợp hơn; thanh tịnh và kỷ cương hơn; trí tuệ và năng động hơn; hiện đại về phương thức nhưng vững vàng trong Chánh pháp; hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ gìn bản sắc Phật giáo Việt Nam. Và từ vùng đất Huế hôm nay, chúng ta càng có thể cảm nhận sâu sắc: Truyền thống chỉ thật sự có ý nghĩa khi được tiếp nối. Di sản chỉ thật sự sống khi được trao truyền. Và tri ân tiền nhân chỉ thật sự trọn vẹn khi thế hệ hôm nay biết nhận lấy trách nhiệm đối với tương lai.

Kính bạch Chư Tôn đức,
Kính thưa toàn thể quý vị!
Nhân Đại lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chúng ta thành kính tưởng niệm và tri ân công đức lịch đại Tổ sư, Chư vị tiền bối hữu công, Chư Tôn đức Giáo phẩm qua các thời kỳ đã viên tịch; trân trọng ghi nhận công đức của các thế hệ Tăng Ni, Phật tử đã và đang chung sức vun bồi ngôi nhà Giáo hội.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam trân trọng cảm ơn sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; sự phối hợp, hỗ trợ của các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; sự đồng hành của các tổ chức, cá nhân và đồng bào Phật tử trong và ngoài nước. Đặc biệt, Đại lễ được tổ chức trên vùng đất cố đô, Giáo hội trân trọng cảm ơn Đảng bộ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân thành phố Huế đã quan tâm, phối hợp và tạo điều kiện để Đại lễ được tổ chức trang nghiêm, trọng thể. Bốn mươi lăm năm - một chặng đường để tri ân. Bốn mươi lăm năm - một chặng đường để nhìn lại. Và trên hết: Bốn mươi lăm năm là một điểm tựa để cùng bước tới.
Từ Huế - vùng đất của di sản, của thiền môn và những tiếng chuông chùa đã đi vào tâm thức bao thế hệ - chúng ta cùng hướng đến tương lai bằng niềm tin và trách nhiệm: Lấy Chánh pháp làm ngọn đèn soi đường; Giới luật làm nền tảng; Hòa hợp làm sức mạnh; Trí tuệ làm sự nghiệp; Từ bi làm phương châm hành động; Tăng tài làm nguồn lực; và phụng sự chúng sinh làm chí nguyện. Đó là cách thiết thực nhất để báo đáp công đức tiền nhân. Đó là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với thế hệ mai sau. Và đó cũng chính là tinh thần của: “45 năm Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Phát triển cùng đất nước - Bước vào kỷ nguyên mới.”
Kính nguyện hồng ân Tam Bảo gia hộ Chư Tôn đức pháp thể khinh an, tuệ đăng thường chiếu; quý vị đại biểu, quý vị khách quý cùng toàn thể đồng bào Phật tử thân tâm an lạc, vạn sự cát tường.
Nguyện cầu đất nước hòa bình, phồn vinh; nhân dân an lạc, hạnh phúc; thành phố Huế ngày càng phát triển, xứng tầm đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam; Phật pháp trường tồn; Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày càng trang nghiêm, vững mạnh, tiếp tục đồng hành cùng dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Xin kính niệm ân Chư Tôn đức, trân trọng cảm ơn Quý liệt vị!
Nam mô Công Đức Lâm Bồ Tát Ma Ha Tát./.